Dizartrija

ŠTA JE DIZARTRIJA?

Dizartrija je neurogeni poremećaj govora koji nastaje usled oštećenja centralnog ili perifernog nervnog sistema, a čija je posledica poremećena mišićna kontrola nad organima uključenim u respiraciju, fonaciju, rezonanciju i artikulaciju. Oštećenje može zahvatiti različite nivoe motorne kontrole (kortikalni, subkortikalni, moždano-dubinski, moždano-dubinski putevi, moždano stablo, periferni nervi), što dovodi do različitih kliničkih manifestacija. Dizartrija se najčešće se javlja u sklopu kliničke slike afazičnog sindroma, dečije cerebralne paralize, parkinsonove bolesti, amiotrofične lateralne skleroze itd.

KAKO SE ISPOLJAVA?

Dizartriju karakterišu usporeni, slabi, neprecizni, nekoordinisani ili preterano napeti pokreti govornih organa. Ove smetnje mogu zahvatiti sve ili samo pojedine komponente govornog aparata.

Najčešće manifestacije uključuju:

• poremećaje artikulatorne preciznosti (nejasan, zamućen govor)

• poremećaje fonacije (promene u jačini, visini i kvalitetu glasa; nazalnost)

• poremećaje prozodije (ritam, tempo, intonacija)

• poremećaje respiracije (neadekvatan govorni dah, kratke fraze)

• smanjenu pokretljivost ili pareze jezika, usana, mekog nepca

U pojedinim slučajevima dizartrija može biti fokalna, npr. zahvatiti samo jezik ili samo meko nepce, dok u težim oblicima obuhvata čitav govorni mehanizam.

KAKO SE DIJAGNOSTIKUJE?

Dizartriju dijagnostikuje logoped ispitivanjem funkcije tonusa mišića respiracije, fonacije, rezonancije i artikulacije.

KAKO SE LEČI (Terapija dizartrija/dysarthria)?

Terapija dizartrije je individualizovana i zasniva se na vrsti i težini neurološkog oštećenja. U tretmanu se primenjuju:

• vežbe za pokretljivost govornih organa (usne, jezik, meko nepce)

• trening pravilnog govornog disanja i koordinacije disanja i fonacije

• vežbe za poboljšanje ritma, tempa i intonacije

• artikulatorni trening za povećanje preciznosti i razumljivosti govora

• logopedska masaža radi normalizacije tonusa i korekcije položaja usta i/ili čina žvakanja, mišića usana,mišića jezika i vilice

• terapija oralnog pozicioniranja (oral placement therapy) za uspostavljanje pravilnih motoričkih obrazaca i stabilizaciju orofacijalne muskulature

Kod progresivnih neuroloških oboljenja terapija ima i kompenzatorni karakter, uz obuku za korišćenje alternativnih i augmentativnih komunikacionih sistema kada je potrebno.